Restauratie tegeltableaus
uit
Delfts spoorwegstation

naar Vraag
 

Het Nederlands Tegelmuseum in Otterlo heeft vier grote tegeltableaus verworven die afkomstig zijn uit het spoorwegstation in Delft. Dit station is gebouwd in de jaren 1883-1885 naar ontwerp van de architect C.B. Posthumus Meyjes. In het bestek werd al genoemd dat er tegeltableaus gemaakt moesten worden door de fabriek van Joost Thooft, zoals de Porceleyne Fles toen werd genoemd.
 

In de stationshal werden vier tegeltableaus geplaatst met allegorische voorstellingen van
‘Overvloed’,
‘Telegrafie’,
‘Stoomkracht’, en de
‘Delftse stedemaagd’.

De tableaus zijn ontworpen door Adolf le Comte, die artistiek adviseur en ontwerper van de Porceleyne Fles was. Zijn ontwerpen sloten aan bij de traditie van het Delfts blauw, waarvoor de belangstelling destijds een eerste opleving kende.
De keuze voor allegorische voorstellingen doet ook traditioneel aan, de thematiek verwijst daarentegen nadrukkelijk naar de ‘moderne tijd’. Leon Senf, hoofd van de schilderswerkplaats van de Porceleyne Fles, heeft de tableaus geschilderd. Op de tableaus staan signaturen van de ontwerper en de schilder.
 

'Stoomkracht'

Binnen de geschiedenis van de Nederlandse tegelindustrie zijn het opmerkelijke en belangrijke tableaus.
De Nederlandse aardewerkindustrie was in de negentiende eeuw achtergebleven bij de technologische ontwikkelingen in Engeland.
De Porceleyne Fles was de eerste plateelbakkerij die in Nederland vanaf 1881 industrieel geperste tegels in onderglazuurtechniek beschilderde.
Omdat men in het begin nog geen eigen tegelpers had werden aanvankelijk ongedecoreerde tegels uit Engeland geïmporteerd.

'Telegrafie'

Bij een modernisering van het station in 1959 zijn deze tegeltableaus verwijderd. Er was helemaal geen waardering meer voor de 19de-eeuwse neo-stijlen. Een artikel uit de Delftsche Courant van die dagen vermeldt simpelweg dat ‘de onesthetische versieringen langs de wanden verwijderd worden’. Degene die de tegels moest verwijderen zag de waarde er blijkbaar wel van in. Hij heeft de tegels zo goed mogelijk eruit gehaald en in zijn eigen huis in de muur geplaatst. Toen hij zijn huis moest verlaten heeft hij de tegels opnieuw laten verwijderen en aan het Nederlands Tegelmuseum geschonken.

In het museum zijn de tableaus enkele jaren blijven liggen, omdat ze in de loop der tijd zwaar beschadigd waren.

 

Inmiddels heeft het Nederlands Tegelmuseum subsidie gekregen om de tegels te laten restaureren door mw. K. van Lookeren Campagne, hoofddocent restauratie van keramiek en glas bij het Instituut Collectie Nederland.

 

Een onderzoek naar de achtergronden van de tableaus is gedaan door ir. Bart Verbrugge, een bouwhistoricus die de specialist is in de tegeltableaus en het bouwkeramiek van de Porceleyne Fles. Zijn onderzoek naar deze tableaus wordt eind september gepubliceerd in het jaarboek Tegel van de Stichting Vrienden Nederlands Tegelmuseum.

 

Vanaf februari 2007 is dan een tentoonstelling gepland waarop deze tableaus voor het eerst compleet geëxposeerd worden.

 

'Telegrafie', gezicht vóór restauratie.

'Telegrafie', gezicht na restauratie.

Vraag
Voor de tentoonstelling zijn we nog op zoek naar een foto van de vroegere stationshal, vóór de modernisering van 1959, waarop de toepassing van de tableaus te zien is. Een artikel in de Delftsche Courant van 5 juli 1885 schrijft dat er foto’s gemaakt zijn van het station, zowel van de buitenkant als van de ‘Vestibule’ zoals de stationshal werd genoemd. Deze foto’s waren te koop bij de fotograaf Traag. Tot nu toe hebben we deze foto’s nergens kunnen terugvinden. In het gemeentearchief van Delft en het fotoarchief van de Nederlandse Spoorwegen zijn geen oude foto’s van de stationshal aanwezig. Wie deze foto's kent, of een andere foto heeft van de stationshal vóór 1959, kan contact opnemen met de heer Johan Kamermans, conservator van het Nederlands Tegelmuseum.
 

Voor verdere informatie kunt u terecht bij:

Literatuur:

  • Jos Hilkhuysen, Delftse Art Nouveau. Onderwijs en ontwerp van Adolf le Comte (1850-1921), Karel Sluyterman (1863-1931) en Bram Gips (1861-1943), Assen/Zwolle 2001, p. 46-47

  • B.D. Verbrugge, Tegeltableaux en bouwaardewerk van De Porceleyne Fles (niet-gepubliceerde doct. scr. Delft 1984), p. 30-32.

www.nederlandstegelmuseum.nl