Tentoonstellingen
Archief



Het boerenbedrijf op tegels
 

 

van 26 juli t/m 20 oktober 2008

In de periode van de zomervakantie staat het boerenbedrijf centraal in de expositie van het Nederlands Tegelmuseum.

De kern van de tentoonstelling wordt gevormd door een omvangrijk tableau van ruim 11 meter lang en 60 cm hoog. In een doorlopend verhaal zien we de opeenvolgende werkzaamheden van de landbouw: het ploegen van het land, het oogsten en het dorsen van het graan. Tenslotte wordt de oogst naar een molen gebracht. Deze betegeling is oorspronkelijk afkomstig uit een bakkerij die zich in Kralingen bevond. De tableaus zijn rond 1910 gemaakt door de in Hilversum gevestigde PBD (voluit ‘Plateelbakkerij Delft’). Het is een tableau uit particulier bezit dat voor deze gelegenheid in Otterlo te zien is.
 


In het begin van de twintigste eeuw gebeurt het vaker dat winkels van omvangrijke en toepasselijke tegeltableaus worden voorzien. Nieuwe inzichten op het gebied van hygiëne zorgen ervoor dat winkeliers die zich op een duurder publiek richten, hun zaak laten betegelen. Om de zaak vervolgens nog meer uitstraling te geven, krijgen plateelbakkerijen opdracht om grote voorstellingen te schilderen. De tableaus worden geschilderd in nieuwe technieken, onderglazuur op industrieel geperste tegels, met een veel uitgebreider kleurenpalet dan voorheen mogelijk was. Men schildert landelijke, idyllische voorstellingen waarmee men reclame maakte voor de producten die men verkocht.
 


Toch bestaat er al een oude traditie van het afbeelden van het boerenleven op grote Nederlandse tegeltableaus. Dat begint al aan het einde van de achttiende eeuw. Bij de bouw van een nieuwe boerderij bestellen boeren vaak zelf een tableau als centraal stuk voor in de betegelde open haard. Op zo’n tableau zien we het ploegen, of het weidende vee, al dan niet voorzien van de spreuk: ‘De landman wacht van ’s-Heeren hand veel milden zegen op het land.’ Op de verschillende tableaus komen we steeds dezelfde boerderijen en koeien tegen, iedere keer in een nieuwe compositie. Men werkt op de tegelfabrieken blijkbaar met een set losse tekeningen, die op verschillende manieren gecombineerd worden. Zo kan men makkelijk inspelen op de vraag en eenvoudig een groter of kleiner tableau maken, al naar gelang de klant wilde. Een groot aantal voorbeelden van deze tegeltableaus uit de 18de t/m de 20ste eeuw zal eveneens getoond worden. Tevens zullen tijdens de tentoonstelling in de museumtuin enkele oude tractoren te zien zijn.

 

Verdere informatie:
Nederlands Tegelmuseum, dr. Johan Kamermans, conservator, 0318-591 519

johan.kamermans@nederlandstegelmuseum.nl